Do studia telewizyjnego wchodzi dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn. Jeden jest znanym i rozpoznawalnym celebryt\u0105, znanym z ci\u0119tego j\u0119zyka. Drugi powolny, mi\u015bkowaty o zawieszonym spojrzeniu. Ten pierwszy stwierdza, \u017ce Ziemia jest p\u0142aska. Drugi, \u017ce Ziemia jest okr\u0105g\u0142a. Dziennikarz, kt\u00f3ry ma zachowa\u0107 profesjonalizm i nie opowiada\u0107 si\u0119 za \u017cadn\u0105 ze stron, stwierdza, \u017ce zdania s\u0105 podzielone. Witajcie w \u015bwiecie politycznego showbizu. <\/p>\n\n\n\n
Zastrzegam na pocz\u0105tku. Nie zajmuj\u0119 si\u0119 polityk\u0105 ani jej nie komentuj\u0119. Od tego s\u0105 koledzy od marketingu politycznego. To nie znaczy, \u017ce nie interesuj\u0119 si\u0119 polityk\u0105. Zgodnie ze z\u0142ot\u0105 zasad\u0105 zawart\u0105 w filmie \u201cVabank 2\u201d: – Nie interesuj\u0119 si\u0119 polityk\u0105. – Ale polityka interesuje si\u0119 Panem. <\/em><\/p>\n\n\n\n Moje metafory na ten temat znajdziesz w pierwszej ksi\u0105\u017cce niezawodowej \u201cToporowo. Opowiadania dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w czarnego humoru <\/em>| zobacz: EMPIK<\/a> | AMAZON<\/a> |. <\/p>\n\n\n\n Debata Biden & Trump interesuje mnie ze wzgl\u0119d\u00f3w zawodowych, jak i istotno\u015bci wyboru nowego Prezydenta USA na potencjalne losy Europy w tym Polski. Paradoksalnie, Amerykanie w pewnym sensie mog\u0105 decydowa\u0107 o najbli\u017cszej dekadzie, b\u0119d\u0105c na co dzie\u0144 do\u015b\u0107 umiarkowanie zainteresowanymi losami tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata. <\/p>\n\n\n\n We wszelkich debatach telewizyjnych na \u017cywo, liczy si\u0119 pierwsze wra\u017cenie. To zar\u00f3wno wada, jak i zaleta. Zalet\u0105 dla m\u0142odych, pi\u0119knych, szczup\u0142ych i dynamicznych jest to, \u017ce wydaj\u0105 si\u0119 bardziej wiarygodni. Mrukliwi, grubi, krzywi czy zgarbieni wygl\u0105daj\u0105 zdecydowanie gorzej. Niestety, takie jest prawo obrazka. Drugi element\u00a0to zaistnienie i wyr\u00f3\u017cnienie [ Sztuka Rynkologii, Kotarbi\u0144ski<\/a>] nazywane atraktorem i magnetyzerem [ Pre-Swazja, Cialdini<\/a>]. Zaistnienie (atraktory) to sformu\u0142owania, ataki, obrony, kt\u00f3re \u015bci\u0105gaj\u0105 uwag\u0119. To podstawowy warsztat potyczek s\u0142ownych i tego ucz\u0105 polityk\u00f3w profesjonali\u015bci public relations <\/em>i wyst\u0105pie\u0144 publicznych. Tak jak w boksie – trzymaj gard\u0119 i wyprowad\u017a atak czy kontr\u0119. Takie debaty s\u0105 s\u0142ownymi pojedynkami, a sztuk\u0105 jest u\u017cywanie swoistych buzzword\u00f3w<\/em><\/a>, kt\u00f3re zapami\u0119taj\u0105 ludzie i b\u0119d\u0105 powtarza\u0107 media.\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n Takich buzzword\u00f3w <\/em>by\u0142o w debacie Biden vs. Trump wyj\u0105tkowo wiele. Kilka z nich: <\/p>\n\n\n\n To sofizmat ad hominem culpans, czyli<\/em> obci\u0105\u017caj\u0105cy. Sofizmaty to argumenty lub rozumowanie, kt\u00f3re jest b\u0142\u0119dne, ale cz\u0119sto wydaje si\u0119 poprawne lub jest u\u017cywane w celu wprowadzenia w b\u0142\u0105d. Sofizmaty s\u0105 cz\u0119sto stosowane w debatach, retoryce i propagandzie, aby przekona\u0107 innych do okre\u015blonego punktu widzenia, mimo \u017ce argumentacja jest logicznie wadliwa. Wsz\u0119dzie w debatach, Sejmie czy rozmowach politycznych s\u0105 s\u0142yszalne i bardzo widoczne. Problemem jest to, \u017ce czas dyskusji na \u017cywo jest ograniczony, a prawa medi\u00f3w nieub\u0142agane. W \u015bwiecie clickbaitu najcz\u0119\u015bciej media nie b\u0119d\u0105 pokazywa\u0107 m\u0105drej wypowiedzi, ale t\u0119, kt\u00f3ra najlepiej si\u0119 \u201enaklika\u201d czytaj: b\u0119dzie najbardziej kontrowersyjna. <\/p>\n\n\n\n Obci\u0105\u017caj\u0105cy ad hominem<\/em> polega na przypisywaniu komu\u015b winy za co\u015b, na co nie mia\u0142 wp\u0142ywu. Przyk\u0142ad: „obwiniam ci\u0119 za odbieranie niemowl\u0105t od piersi matek\u201d<\/em>. To wyj\u0105tkowo obrazowe, jak i emocjonalne. Natychmiast oczami wyobra\u017ani widzimy t\u0119 scen\u0119. Zostaje w naszym m\u00f3zgu (por. System 1, Kahneman<\/a>). Skutek? Niewiele b\u0119dziesz wiedzia\u0142 o programie politycznym kandydat\u00f3w, ale zapami\u0119tasz obraz dzieci odbieranych matkom. W Polsce politykiem najsilniej atakowanym tym sofizmatem jest Donald Tusk (Dziadek z Wehrmachtu, 2005<\/a>) czy \u201cPutin i Tusk zabili mi brata\u201d<\/em>. Takie buzzwordy<\/em> s\u0105 czyst\u0105 form\u0105 socjotechniki. Sofizmaty mog\u0105 by\u0107 trudne do wykrycia, poniewa\u017c cz\u0119sto odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do emocji, uprzedze\u0144 lub autorytet\u00f3w, zamiast opiera\u0107 si\u0119 na solidnej logice. W\u0142a\u015bnie dlatego s\u0105 powszechnie stosowane w polityce, reklamie i innych dziedzinach, gdzie przekonywanie ludzi jest kluczowe.\u00a0<\/p>\n\n\n\n Kolejnym popularnym sofizmatem w debacie Biden & Trump, by\u0142 sofizmat sprzeczno\u015bci (ang. contradictory premises fallacy<\/em>). Polega na tym, \u017ce obie strony m\u00f3wi\u0105 co\u015b sobie nawzajem, co jest kompletnie wykluczaj\u0105ce. <\/p>\n\n\n\n W takim przypadku ka\u017cdy z argument\u00f3w obu stron jest postrzegany jako prawdziwy, mimo \u017ce s\u0105 one ze sob\u0105 sprzeczne. Tego rodzaju sofizmat nie prowadzi do \u017cadnego konstruktywnego wniosku, poniewa\u017c dwie sprzeczne tezy nie mog\u0105 by\u0107 jednocze\u015bnie prawdziwe. I tutaj zaczyna si\u0119 g\u0142\u00f3wny problem takich debat, czyli brak mo\u017cliwo\u015bci weryfikacji w czasie rzeczywistym. <\/p>\n\n\n\n Wszyscy wiedz\u0105 co to jest VAR. Dla „niepi\u0142karskich” VAR to akronim od angielskiego terminu Video Assistant Referee <\/em>(wideo asystent s\u0119dziego). Jest to system wspomagania decyzji s\u0119dziowskich w pi\u0142ce no\u017cnej, kt\u00f3ry wykorzystuje powt\u00f3rki wideo do analizy kluczowych sytuacji meczowych. System VAR zosta\u0142 wprowadzony, aby zwi\u0119kszy\u0107 dok\u0142adno\u015b\u0107 i sprawiedliwo\u015b\u0107 decyzji podejmowanych przez s\u0119dzi\u00f3w na boisku. Model VAR wykorzystywany jest te\u017c w tenisie (Hawk-Eye<\/em>), koszyk\u00f3wce (Instant Replay System<\/em>) czy siatk\u00f3wce (Challenge System<\/em>). Wprowadzenie \u201cpolitycznego VAR\u201d wymaga\u0142oby nagrywania debat, podzielenia ich na cz\u0119\u015bci, a nast\u0119pnie nagrywania weryfikacji prawdziwo\u015bci s\u0142\u00f3w os\u00f3b debatuj\u0105cych, czyli factchecking<\/em>. W \u015bwiecie wsp\u00f3\u0142czesnych medi\u00f3w to niestety nierealne, a sprawdzanie fakt\u00f3w, czy prawdom\u00f3wno\u015bci ma miejsce dopiero po wydarzeniu. Pytanie tylko, kto to czyta, tego s\u0142ucha lub ogl\u0105da? Niemniej moim zdaniem media powinny inwestowa\u0107 w takie formaty i je mocno promowa\u0107. Takie dzia\u0142ania prowadzi Demagog.pl<\/a>, Oko.press<\/a> czy Konkret24<\/a>.\u00a0<\/p>\n\n\n\n Skoro nie ma politycznego VAR, nie jeste\u015bmy w stanie zweryfikowa\u0107 czy liczby i s\u0142owa, jakie padaj\u0105 z ekranu s\u0105 prawdziwe. Debata Biden & Trump dla polskiego widza jest o tyle interesuj\u0105ca, \u017ce nie ka\u017cdy jest amerykanist\u0105 lub znawc\u0105 politycznych niuans\u00f3w w USA, dlatego o wiarygodno\u015bci (lub jej braku) decydowa\u0142 \u2026 show. <\/p>\n\n\n\n To dzi\u015b najwi\u0119kszy problem, poniewa\u017c show w du\u017cym stopniu wp\u0142ywa na to, jakie decyzje podejmuj\u0105 ludzie w procesie demokratycznym. <\/p>\n\n\n\n S\u0105dzisz, \u017ce uwa\u017cnie wczytuj\u0105 si\u0119 w programy polityczne? Z wypiekami na twarzy analizuj\u0105 ulotki wyborcze? \u201c\u2013 Problemem w Polsce jest przede wszystkim brak zainteresowania polityk\u0105 i niski poziom poczucia politycznego sprawstwa. Zar\u00f3wno w \u017cyciu codziennym, jak i w badaniach opinii publicznej, s\u0142yszymy odpowiedzi, \u017ce polityka nie interesuje Polak\u00f3w, nie maj\u0105 na kogo g\u0142osowa\u0107, m\u00f3wi\u0105 \u201eniewa\u017cne kto wygra, to i tak niczego nie zmieni\u201d albo \u201em\u00f3j g\u0142os nie ma znaczenia\u201d <\/em>(Racjonalne decyzje wyborcze Polak\u00f3w, \u017berkowska-Balas<\/a>). Czy inaczej zachowuj\u0105 si\u0119 Amerykanie? W\u0105tpi\u0119. G\u0142osuj\u0105 na marki osobiste i to ewidentnie wida\u0107 przez ka\u017cdymi wyborami, gdzie wszyscy maj\u0105 wyj\u0105tkowe \u201cparcie na szk\u0142o\u201d. Nar\u00f3d w swej masie kupuje ten show, w postaci atraktor\u00f3w i magnetyzer\u00f3w.\u00a0<\/p>\n\n\n\n W debacie Biden & Trump pojawi\u0142y si\u0119 opinie, \u017ce Biden nie patrzy\u0142 w kamer\u0119, b\u0142\u0105dzi\u0142 wzrokiem. W mojej opinii, zweryfikowanej przez spec\u00f3w od tv na \u017cywo, to jednak niedopatrzenia techniczne realizator\u00f3w CNN. Jo Biden patrzy\u0142 w kamer\u0119, ale akurat nie ta go pokazywa\u0142a i taki by\u0142 efekt. Trudno jest mi to precyzyjnie opisa\u0107, odsy\u0142am do zapisu debaty i nie b\u0119d\u0119 si\u0119 wym\u0105drza\u0142 o aspektach technicznych. Niemniej, r\u00f3\u017cnica w pokazywaniu Donalda Trumpa i Jo Bidena by\u0142a widoczna. Nie podejrzewam CNN o stronniczo\u015b\u0107, ostatecznie to nie Fox News. <\/p>\n\n\n\n W debatach politycznych i nie tylko, \u017conglowanie naszymi emocjami to absolutne, zimne narz\u0119dzie socjotechniczne. Sofizmaty, kt\u00f3re wykorzystuj\u0105 szokuj\u0105ce metafory, s\u0105 cz\u0119sto okre\u015blane jako sofizmaty emocjonalne lub argumenty ad passiones <\/em>(odwo\u0142uj\u0105ce si\u0119 do emocji). Celem takich sofizmat\u00f3w jest wywo\u0142anie silnej emocjonalnej reakcji u odbiorcy, zamiast opierania si\u0119 na logicznych i rzeczowych argumentach. Technik jest bardzo wiele. Argumentum ad hitlerum<\/em> polega na por\u00f3wnywaniu czego\u015b lub kogo\u015b do Hitlera lub nazist\u00f3w w celu zdyskredytowania tego bez odniesienia si\u0119 do merytorycznych argument\u00f3w np. \u201ctw\u00f3j pomys\u0142 na kontrolowanie populacji przypomina mi polityk\u0119 Hitlera!”.<\/em> Ten sofizmat jest szczeg\u00f3lnie problematyczny, poniewa\u017c to w\u0142a\u015bnie propaganda nazist\u00f3w oraz bolszewik\u00f3w ukszta\u0142towa\u0142a wsp\u00f3\u0142czesne narz\u0119dzia manipulacji spo\u0142ecznej i socjotechniki. Dlatego pr\u00f3ba odnoszenia si\u0119 do fakt\u00f3w historycznych, zawsze mo\u017ce spotka\u0107 si\u0119 z takim zarzutem.\u00a0<\/p>\n\n\n\n Metoda slippery slope<\/em> polega na tym, \u017ce je\u015bli pozwolimy na jedno dzia\u0142anie, to nieuchronnie doprowadzi to do serii katastrofalnych wydarze\u0144, u\u017cywaj\u0105c przesadnych i szokuj\u0105cych metafor. Przyk\u0142adowo: \u201cje\u015bli zalegalizujemy marihuan\u0119, to nast\u0119pnie wszyscy zaczn\u0105 za\u017cywa\u0107 heroin\u0119 i sko\u0144czymy z ca\u0142kowitym chaosem spo\u0142ecznym!”<\/em>. Straw man<\/em> polega na przedstawieniu argumentu przeciwnika w zniekszta\u0142conej lub przesadnej formie, cz\u0119sto u\u017cywaj\u0105c szokuj\u0105cych metafor, aby go \u0142atwo obali\u0107 np. „zwolennicy kontroli broni chc\u0105, \u017ceby\u015bmy wszyscy byli bezbronni, jak owce przed wilkami”<\/em>. Appeal to pity<\/em> to z kolei wywo\u0142anie lito\u015bci lub wsp\u00f3\u0142czucia u odbiorc\u00f3w zamiast przedstawienia logicznych argument\u00f3w, cz\u0119sto u\u017cywaj\u0105c dramatycznych i szokuj\u0105cych metafor. \u201cWi\u0119cej ludzi umar\u0142o pod administracj\u0105 Bidena ni\u017c u nas!\u201d <\/em>(Trump). \u201cNie szanuj\u0105 USA, jeste\u015bmy jak kraj trzeciego \u015bwiata! Ha\u0144ba!\u201d <\/em>(Trump). S\u0142owo \u201cha\u0144ba!\u201d brzmi w polskiej polityce wyj\u0105tkowo cz\u0119sto. \u201cZginiemy w gnie\u017adzie szczur\u00f3w!\u201d <\/em>(Trump). \u201cNasi weterani \u017cyj\u0105 na ulicach, a ci [imigranci] \u017cyj\u0105 w luksusowych hotelach!\u201d <\/em>(Trump).\u00a0<\/p>\n\n\n\n Pojawia\u0142 si\u0119 te\u017c w debacie sofizmat poisoning the well<\/em>. Polega na uprzedzeniu odbiorc\u00f3w do osoby lub idei poprzez zastosowanie negatywnych i cz\u0119sto szokuj\u0105cych metafor, zanim jeszcze przedstawione zostan\u0105 argumenty np. „nie s\u0142uchajcie go, jego pomys\u0142y s\u0105 jak trucizna, kt\u00f3ra zniszczy nasz kraj!”<\/em>. To nie brzmia\u0142o bezpo\u015brednio, ale \u0142atwo by\u0142o czyta\u0107 mi\u0119dzy wierszami.\u00a0<\/p>\n\n\n\n Wyj\u0105tkowo silnym sofizmatem u\u017cywanym w tej debacie by\u0142 appeal to fear <\/em>odwo\u0142uj\u0105cy si\u0119 do budowania strachu. Stosowali go przemys\u0142owo nazi\u015bci wobec \u017byd\u00f3w, doprowadzaj\u0105c najpierw do dehumanizacji ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa, a nast\u0119pnie do Holocaustu. T\u0119 sam\u0105 metod\u0119 stosowali bolszewicy wobec bogatych rolnik\u00f3w tzw. ku\u0142ak\u00f3w czy narodowo\u015bci ukrai\u0144skiej (Wielki G\u0142\u00f3d<\/a>). Ta socjotechniczna metoda jest wyj\u0105tkowo wyra\u017anie w filmach propagandowych takich jak Heimkehr<\/a> czy \u017byd S\u00fcss<\/a>. <\/p>\n\n\n\n Arkana film\u00f3w propagandowych wiele lat temu mia\u0142em przyjemno\u015b\u0107 pozna\u0107 dzi\u0119ki niezr\u00f3wnanemu prof. Eugeniuszowi Cezaremu Kr\u00f3lowi<\/a>. Muzeum II Wojny \u015awiatowej zorganizowa\u0142o specjalny przegl\u0105d film\u00f3w propagandowych, a w Polsce takie filmy mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 wy\u0142\u0105cznie w zorganizowanej formie i z komentarzem historycznym. Jedn\u0105 z fraz jak\u0105 zapami\u0119ta\u0142em, to komentarz do \u201cHeimkehr\u201d \u201c- Nie zobaczycie pa\u0144stwo tutaj ani jednej pozytywnej postaci, poza postaciami niemieckimi\u201d.<\/em> W taki spos\u00f3b tworzy si\u0119 przekazy dehumanizacyjne. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce kino na pocz\u0105tku XX wieku sta\u0142o si\u0119 rozrywk\u0105 masow\u0105 i umo\u017cliwia\u0142o szerokie dotarcie tak jak dzi\u015b telewizja i internet.\u00a0<\/p>\n\n\n\n Odwo\u0142a\u0144 do strachu by\u0142o wyj\u0105tkowo wiele i ich moc by\u0142a r\u00f3wnie silna. Najmocniejsze pojawi\u0142y si\u0119 przy okazji dyskusji o emigrantach i aborcji. Przyk\u0142ady: \u201codebra\u0107 \u017cycie w 8, 9 miesi\u0105cu ci\u0105\u017cy, nawet p\u00f3\u017aniej (…).Wiele m\u0142odych kobiet jest mordowanych i gwa\u0142conych [przez decyzje Bidena] (…). Wyrwa\u0107 dziecko z \u0142ona matki i zabi\u0107 w 9 miesi\u0105cu.\u201d<\/em> (Trump).\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n Na zako\u0144czenie temat, kt\u00f3ry interesuje najbardziej Polak\u00f3w, czyli wojna na Ukrainie. \u201cZa\u0142atwi\u0119 te wojn\u0119, zanim dadz\u0105 mi urz\u0105d! (…). Gdyby putin szanowa\u0142 Prezydenta Ukrainy to by nie zaatakowa\u0142. On [Biden] podjudza Ukrain\u0119\u201d<\/em> (Trump).<\/p>\n\n\n\n Odrobina historii w telegraficznym skr\u00f3cie. Kiedy w\u0142adz\u0119 w Rosji przej\u0105\u0142 putin, \u015bwiat uwierzy\u0142, \u017ce b\u0119dzie to kontynuacj\u0105 pierestrojki<\/em><\/a>. Tak si\u0119 nie sta\u0142o, ale wielu wierzy\u0142o, \u017ce b\u0119dzie normalnie. Europa, zale\u017cna od rosyjskich surowc\u00f3w, nie czu\u0142a zagro\u017cenia. Rosja mia\u0142a by\u0107 nawet w NATO. Planowanie przyj\u0119cia Rosji do NATO nigdy nie by\u0142o oficjalnie rozwa\u017cane w sensie formalnym, ale temat ten by\u0142 przedmiotem r\u00f3\u017cnych dyskusji i rozwa\u017ca\u0144 na przestrzeni lat, zw\u0142aszcza w latach 90. XX wieku. Po zako\u0144czeniu zimnej wojny relacje mi\u0119dzy NATO a Rosj\u0105 zacz\u0119\u0142y si\u0119 poprawia\u0107, co zaowocowa\u0142o r\u00f3\u017cnymi formami wsp\u00f3\u0142pracy. W 2002 powsta\u0142a Rada NATO-Rosja (NRC)<\/a> jako platforma do dialogu i wsp\u00f3\u0142pracy w obszarach takich jak walka z terroryzmem, zarz\u0105dzanie kryzysowe i obrona przeciwrakietowa. Po 2014 roku relacje mi\u0119dzy NATO a Rosj\u0105 znacznie si\u0119 pogorszy\u0142y po aneksji Krymu przez Rosj\u0119 i wsparciu separatyst\u00f3w w Donbasie. W wyniku tych wydarze\u0144 dialog i wsp\u00f3\u0142praca zosta\u0142y ograniczone, a temat ewentualnego cz\u0142onkostwa przesta\u0142 by\u0107 brany pod uwag\u0119. Europa dopiero po tym czasie zauwa\u017cy\u0142a rosn\u0105ce zagro\u017cenie, a nikt realnie nie przewidywa\u0142 prawdopodobie\u0144stwa wojny z Rosj\u0105. Dzi\u015b wygl\u0105da to inaczej. <\/p>\n\n\n\n Jo Biden jednoznacznie deklaruje wsparcie dla walki z Rosj\u0105, wskazuj\u0105c na finansowanie ameryka\u0144skie, kt\u00f3re w du\u017cej mierze zostaje u producent\u00f3w broni, podobnie w Europie. Donald Trump deklaruje b\u0142yskawiczne zako\u0144czenie wojny, w spos\u00f3b \u0142atwy do przewidzenia. Albo Ukraina zgodzi si\u0119 na zawieszenie broni i utrwalenie istniej\u0105cego stanu granic, albo nie b\u0119dzie finansowania. Tutaj warto przypomnie\u0107 histori\u0119 i s\u0142ynne zdanie „przynosz\u0119 wam pok\u00f3j” (ang. „Peace for our time”<\/em>). Zosta\u0142o wypowiedziane przez brytyjskiego premiera Neville’a Chamberlaina 30 wrze\u015bnia 1938 roku po powrocie z Monachium, gdzie podpisano tzw. Uk\u0142ad monachijski. Chamberlain mia\u0142 na my\u015bli, \u017ce dzi\u0119ki temu uk\u0142adowi uda\u0142o si\u0119 unikn\u0105\u0107 wojny z Niemcami i zapewni\u0107 pok\u00f3j w Europie. Uk\u0142ad monachijski, podpisany przez Niemcy, Wielk\u0105 Brytani\u0119, Francj\u0119 i W\u0142ochy, pozwala\u0142 Niemcom na aneksj\u0119 cz\u0119\u015bci Czechos\u0142owacji (Kraju Sudeckiego) w zamian za obietnic\u0119, \u017ce Adolf Hitler nie b\u0119dzie mia\u0142 dalszych roszcze\u0144 terytorialnych w Europie. Chamberlain wierzy\u0142, \u017ce to porozumienie zapewni d\u0142ugotrwa\u0142y pok\u00f3j, jednak jego nadzieje okaza\u0142y si\u0119 p\u0142onne, gdy Niemcy w marcu 1939 roku zaj\u0119\u0142y reszt\u0119 Czechos\u0142owacji, a we wrze\u015bniu tego samego roku zaatakowa\u0142y Polsk\u0119. Znane zdj\u0119cie Chamberlaina z tym dokumentem<\/a> oraz jego s\u0142owa sta\u0142y si\u0119 symbolem polityki appeasementu<\/em>, kt\u00f3ra by\u0142a szeroko krytykowana za zbytni\u0105 uleg\u0142o\u015b\u0107 wobec agresywnych dzia\u0142a\u0144 Hitlera.<\/p>\n\n\n\n Warto te\u017c napisa\u0107 o ma\u0142o znanym fakcie. Ukraina dysponuje jednymi z najwi\u0119kszych w Europie zasob\u00f3w metali ziem rzadkich<\/a> oraz znacz\u0105cymi rezerwami innych cennych surowc\u00f3w, takich jak lit. Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 tych bogactw naturalnych znajduje si\u0119 na wschodzie kraju oraz w regionie znanym jako tarcza ukrai\u0144ska. W tym obszarze wydobywane s\u0105 mi\u0119dzy innymi beryl (obw\u00f3d \u017cytomirski), cyrkon (obw\u00f3d doniecki) czy rudy tantalu, niobu i cyrkonu (Mazuriwka). Warto\u015b\u0107 geologicznie oznaczonych z\u0142\u00f3\u017c metali na Ukrainie szacuje si\u0119 na od 3 do 11,5 biliona dolar\u00f3w\u200b\u200b. Rosja, po aneksji Krymu i zaj\u0119ciu cz\u0119\u015bci Donbasu, kontroluje znacz\u0105c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tych zasob\u00f3w, w tym 42% potwierdzonych z\u0142\u00f3\u017c metali na Ukrainie i 33% metali ziem rzadkich\u200b\u200b. Takie dzia\u0142ania znacz\u0105co wp\u0142ywaj\u0105 na geopolityczn\u0105 i ekonomiczn\u0105 sytuacj\u0119 w regionie, czyni\u0105c z\u0142o\u017ca metali i innych surowc\u00f3w naturalnych wa\u017cnym elementem konfliktu rosyjsko-ukrai\u0144skiego. <\/p>\n\n\n\n Konkluzje s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce:<\/p>\n\n\n\n I na deser. Jestem bardzo ciekaw czy CNN wyemitowa\u0142o reklamy w przerwie debaty, czy ich ceny by\u0142y podobne do Superbowl i kto si\u0119 reklamowa\u0142? To ju\u017c z zawodowej ciekawo\u015bci. Jak kto\u015b wie, wpisujcie w komentarzu. <\/p>\n\n\n\n Do zobaczenia Przyjaciele na obchodach \u015awi\u0119ta Niepodleg\u0142o\u015bci w Rezydencji Ambasadora USA w Warszawie. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Do studia telewizyjnego wchodzi dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn. Jeden jest znanym i rozpoznawalnym celebryt\u0105, znanym z ci\u0119tego j\u0119zyka. Drugi powolny, mi\u015bkowaty o […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10498,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[846,15,747],"tags":[2256,2254,2261],"class_list":["post-10497","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog-marketing-innowacje-trendy-rynkologia","category-innowacje-rynkologia-marketing-jacek-kotarbinski","category-marketing","tag-biden","tag-trump","tag-usa-pl"],"aioseo_notices":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/BIDEN-TRUMP-CZYLI-kto-wygral-blog-kotarbinski-marketing.png","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKYj5-2Jj","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10497","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10497"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10497\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10502,"href":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10497\/revisions\/10502"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10498"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10497"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10497"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10497"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
\n
\n