{"id":10759,"date":"2024-11-12T12:38:55","date_gmt":"2024-11-12T12:38:55","guid":{"rendered":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/?p=10759"},"modified":"2024-11-12T12:45:36","modified_gmt":"2024-11-12T12:45:36","slug":"dlaczego-glupiejemy-choc-mielismy-byc-madrzejsi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/dlaczego-glupiejemy-choc-mielismy-byc-madrzejsi\/","title":{"rendered":"DLACZEGO G\u0141UPIEJEMY, CHO\u0106 MIELI\u015aMY BY\u0106 M\u0104DRZEJSI?"},"content":{"rendered":"\n

W pa\u017adzierniku 2024 roku w Polsce odnotowano liczne przypadki umieszczania niebezpiecznych przedmiot\u00f3w, takich jak ig\u0142y, \u017cyletki czy gwo\u017adzie, w s\u0142odyczach rozdawanych dzieciom podczas Halloween. Incydenty te mia\u0142y miejsce w r\u00f3\u017cnych regionach Polski. Policja podejrzewa, \u017ce te zdarzenia mog\u0105 by\u0107 wynikiem zorganizowanej akcji koordynowanej za po\u015brednictwem medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych lub komunikator\u00f3w internetowych. Funkcjonariusze prowadz\u0105 \u015bledztwa w celu ustalenia sprawc\u00f3w i motyw\u00f3w ich dzia\u0142ania. W niekt\u00f3rych przypadkach lokalne w\u0142adze zaoferowa\u0142y nagrody za informacje prowadz\u0105ce do uj\u0119cia odpowiedzialnych za te czyny. Do tej pory nie podano oficjalnych informacji na temat konkretnych motyw\u00f3w sprawc\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

W USA od lat 60. XX wieku pojawia\u0142y si\u0119 doniesienia o rzekomym zatruwaniu lub umieszczaniu ostrych przedmiot\u00f3w w cukierkach rozdawanych podczas Halloween. Jednak\u017ce, jak wskazuje \u201cNew York Times” w 2021 roku, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych przypadk\u00f3w okaza\u0142a si\u0119 nieprawdziwa lub przesadzona. W rzeczywisto\u015bci, potwierdzone incydenty by\u0142y niezwykle rzadkie i cz\u0119sto wynika\u0142y z dzia\u0142a\u0144 cz\u0142onk\u00f3w rodziny lub znajomych, a nie obcych os\u00f3b. Artyku\u0142 „That Tainted Halloween Candy Myth Just Won’t Go Away” opublikowany w „The New York Times” 27 pa\u017adziernika 2021 <\/a>roku porusza temat wieloletniego mitu o niebezpiecze\u0144stwach zwi\u0105zanych z zatrutymi lub zawieraj\u0105cymi ostre przedmioty s\u0142odyczami rozdawanymi dzieciom podczas Halloween. Mimo \u017ce od dziesi\u0119cioleci kr\u0105\u017c\u0105 opowie\u015bci o takich incydentach, faktyczne przypadki zatru\u0107 lub powa\u017cnych obra\u017ce\u0144 zadanych przez obce osoby s\u0105 wyj\u0105tkowo rzadkie, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 rzekomych incydent\u00f3w pochodzi z fa\u0142szywych alarm\u00f3w lub zosta\u0142a p\u00f3\u017aniej wyja\u015bniona jako nieporozumienia. <\/p>\n\n\n\n

Czy\u017cby Polska mia\u0142a prze\u0142ama\u0107 ten trend? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Autorzy wskazuj\u0105, \u017ce mit ten pozostaje silny w \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej i wp\u0142ywa na zachowania rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy ka\u017cdego roku sprawdzaj\u0105 s\u0142odycze swoich dzieci. Eksperci z kolei sugeruj\u0105, \u017ce strach wynika g\u0142\u00f3wnie z og\u00f3lnych obaw o bezpiecze\u0144stwo dzieci oraz rosn\u0105cej nieufno\u015bci w stosunku do nieznajomych, pot\u0119gowanej przez media i kultur\u0119 popularn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Prof. Joel Best z Uniwersytetu Delaware,  na \u0142amach \u201cPsychology Today\u201d przedstawi\u0142 informacje na temat bada\u0144 dotycz\u0105cych zjawiska \u201csadyzmu podczas Halloween\u201d1<\/sup><\/a>. W badaniu przeanalizowano doniesienia prasowe na temat tego zjawiska. Wed\u0142ug wynik\u00f3w zg\u0142oszone incydenty nie obejmowa\u0142y powa\u017cnych obra\u017ce\u0144, a zgony, o kt\u00f3rych informowano, by\u0142y b\u0142\u0119dnie przypisywane temu zjawisku. <\/p>\n\n\n\n

Best bada to zjawisko w tym przekonania, \u017ce dzieci mog\u0105 otrzyma\u0107 zanieczyszczone lub niebezpieczne s\u0142odycze podczas Halloween. Badacz przeanalizowa\u0142 doniesienia medialne o takich przypadkach w Stanach Zjednoczonych od lat 50. XX wieku. Jego analizy wykazuj\u0105, \u017ce przypadki rzeczywistego zagro\u017cenia s\u0105 bardzo rzadkie. Media cz\u0119sto ostrzegaj\u0105 rodzic\u00f3w przed potencjalnym zagro\u017ceniem, jednak wiele z opisywanych incydent\u00f3w okaza\u0142o si\u0119 mistyfikacjami lub b\u0142\u0119dnymi interpretacjami2<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug niego przekonanie o powszechno\u015bci sadyzmu halloweenowego mo\u017cna uzna\u0107 za wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 legend\u0119 miejsk\u0105, kt\u00f3ra wyra\u017ca spo\u0142eczne l\u0119ki. Mimo \u017ce w historii pojawi\u0142y si\u0119 pojedyncze przypadki temu przypisywane (np. \u015bmier\u0107 dziecka przez trucizn\u0119 podan\u0105 przez ojca) – wi\u0119kszo\u015b\u0107 doniesie\u0144 to fa\u0142szywe alarmy. Ostatnie lata przynios\u0142y nowe zagro\u017cenia takie jak np. marihuana w s\u0142odyczach czy zatrucie fentanylem, jednak i te przypadki nie znalaz\u0142y potwierdzenia. Media oraz Internet, zw\u0142aszcza media spo\u0142eczno\u015bciowe, przyczyniaj\u0105 si\u0119 do utrzymywania tych mit\u00f3w, mimo braku dowod\u00f3w na realne zagro\u017cenie.<\/p>\n\n\n\n

Czy\u017cby Polska by\u0142a pierwsza? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rozw\u00f3j medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych oraz \u0142atwy dost\u0119p do informacji mia\u0142y przynie\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwom wi\u0119ksz\u0105 wiedz\u0119, \u015bwiadomo\u015b\u0107 i mo\u017cliwo\u015b\u0107 zdobywania wykszta\u0142cenia. Efekt zdaje si\u0119 coraz bardziej odwrotny. <\/p>\n\n\n\n

Mieli\u015bmy by\u0107 m\u0105drzejsi<\/h2>\n\n\n\n

Wraz z rozwojem medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych wzros\u0142o ryzyko dezinformacji. Dzi\u0119ki algorytmom, kt\u00f3re promuj\u0105 sensacyjne tre\u015bci, informacje nieprawdziwe lub przeinaczone mog\u0105 osi\u0105ga\u0107 zasi\u0119g globalny w ci\u0105gu minut. Badania przeprowadzone przez MIT wykaza\u0142y, \u017ce fa\u0142szywe wiadomo\u015bci rozprzestrzeniaj\u0105 si\u0119 o 70% szybciej ni\u017c prawdziwe. U\u017cytkownicy cz\u0119\u015bciej dziel\u0105 si\u0119 tre\u015bciami szokuj\u0105cymi ni\u017c rzetelnymi, co przyczynia si\u0119 do b\u0142\u0119dnych przekona\u0144 oraz manipulacji informacyjnej3<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Inne badania wskazuj\u0105, \u017ce u\u017cytkownicy medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych przyswajaj\u0105 informacje w spos\u00f3b fragmentaryczny. Coraz wi\u0119ksza liczba u\u017cytkownik\u00f3w preferuje kr\u00f3tkie formaty: tiktoki czy rolki (reels)<\/em>, kt\u00f3re oferuj\u0105 jedynie wycinki wiadomo\u015bci lub wiedzy. To prowadzi do masowego i powierzchownego podej\u015bcia do wiedzy i niemo\u017cno\u015bci g\u0142\u0119bszego zrozumienia istoty jakiego\u015b zagadnienia. Badania Uniwersytetu Stanforda sygnalizuj\u0105, \u017ce m\u0142odzi ludzie cz\u0119sto nie s\u0105 w stanie odr\u00f3\u017cni\u0107 prawdziwej informacji od fa\u0142szywej i maj\u0105 trudno\u015bci z krytycznym my\u015bleniem.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Algorytmy medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych prezentuj\u0105 z kolei tre\u015bci zgodne z ich preferencjami, co prowadzi do tworzenia tzw. \u201ebaniek informacyjnych\u201d. To ju\u017c doskonale wiemy, ale tw\u00f3rcy tych algorytm\u00f3w stosunkowo niewiele z tym robi\u0105. Nie maj\u0105 w tym bowiem jakiegokolwiek interesu spo\u0142ecznego. W ten spos\u00f3b odbiorcy przyswajaj\u0105 jedynie tre\u015bci, kt\u00f3re potwierdzaj\u0105 ich ju\u017c istniej\u0105ce przekonania, zamiast konfrontowa\u0107 si\u0119 z r\u00f3\u017cnymi punktami widzenia. Badanie przeprowadzone przez Uniwersytet Oksfordzki udowodni\u0142o, \u017ce u\u017cytkownicy medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych maj\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do popadania w tzw.  <\/em>\u201eecho chambers,\u201d <\/em><\/a>co ogranicza ich perspektywy i zdolno\u015b\u0107 krytycznej analizy4<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Media spo\u0142eczno\u015bciowe s\u0105 projektowane tak, aby przyci\u0105ga\u0107 uwag\u0119 i zatrzymywa\u0107 u\u017cytkownik\u00f3w jak najd\u0142u\u017cej na platformie. Badania wskazuj\u0105, \u017ce ci\u0105g\u0142e powiadomienia i przewijanie ekranu zaburzaj\u0105 nasz\u0105 zdolno\u015b\u0107 koncentracji. Przyk\u0142adowo, dr Gloria Mark z Uniwersytetu Kalifornijskiego bada\u0142a wp\u0142yw medi\u00f3w na ludzk\u0105 uwa\u017cno\u015b\u0107 i udowodni\u0142a, \u017ce u\u017cytkownicy, korzystaj\u0105c intensywnie z social medi\u00f3w, maj\u0105 coraz kr\u00f3tsz\u0105 zdolno\u015b\u0107 skupienia.<\/p>\n\n\n\n

Dok\u0105d zmierzamy? <\/h3>\n\n\n\n

Zamiast podnosi\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 i budowa\u0107 wiedz\u0119, media spo\u0142eczno\u015bciowe staj\u0105 si\u0119 dla wielu ludzi \u017ar\u00f3d\u0142em stresu i l\u0119ku. Sta\u0142e bombardowanie informacji prowadzi do \u201einfodemii,\u201d czyli stanu, w kt\u00f3rym nadmiar informacji utrudnia przyswajanie wiedzy. Wiele bada\u0144 wykaza\u0142o, \u017ce nadmiar informacji mo\u017ce prowadzi\u0107 do wi\u0119kszego stresu i dezorientacji ni\u017c braku informacji, co tylko zwi\u0119ksza podatno\u015b\u0107 na manipulacje.<\/p>\n\n\n\n

Media spo\u0142eczno\u015bciowe i \u0142atwy dost\u0119p do informacji mia\u0142y przyczyni\u0107 si\u0119 do wzrostu wiedzy i rozwagi spo\u0142ecznej. Jednak liczne badania wykazuj\u0105 zgo\u0142a odmienne skutki. Tworz\u0105c \u201eba\u0144ki informacyjne\u201d i wzmacniaj\u0105c wp\u0142yw manipulacji, media spo\u0142eczno\u015bciowe nie tylko obni\u017caj\u0105 nasz\u0105 odporno\u015b\u0107 na dezinformacj\u0119, ale tak\u017ce sprzyjaj\u0105 powierzchowno\u015bci my\u015blenia. W Polsce pojawi\u0142y si\u0119 nawet zjawiska, kt\u00f3re mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do \u201ehalloweenowego sadyzmu\u201d \u2014 niekt\u00f3re wyzwania, cho\u0107 globalnie i pozytywnie przyci\u0105gaj\u0105 uwag\u0119 (jak #IceBucketChallenge czy kampania #MeToo), staj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c przestrzeni\u0105 zupe\u0142nie nowych wyzwa\u0144 dla psycholog\u00f3w, psychiatr\u00f3w i socjolog\u00f3w. Social media, czyli Sz\u00f3sta W\u0142adza, mimo swojego potencja\u0142u, niesie zagro\u017cenia, kt\u00f3re cz\u0119sto wykraczaj\u0105 poza nasz\u0105 codzienn\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Oby\u015bmy nie znale\u017ali si\u0119 w epoce idiokracji pr\u0119dzej ni\u017c mog\u0142oby si\u0119 nam wydawa\u0107. <\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n