{"id":11495,"date":"2025-12-17T08:25:55","date_gmt":"2025-12-17T08:25:55","guid":{"rendered":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/?p=11495"},"modified":"2025-12-17T08:25:55","modified_gmt":"2025-12-17T08:25:55","slug":"wielka-wojna-malej-mi-jacek-kotarbinski-blog-o-marketingu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wielka-wojna-malej-mi-jacek-kotarbinski-blog-o-marketingu\/","title":{"rendered":"Wielka wojna Ma\u0142ej Mi | Jacek Kotarbi\u0144ski | Blog o marketingu"},"content":{"rendered":"

Biznes da si\u0119 robi\u0107 w trzech miejscach. W handlu, w us\u0142ugach i w produkcji. Handel to obr\u00f3t. Jest szybki, zwinny, czasem bezczelny. Us\u0142ugi to g\u0142owa i r\u0119ce, jak sport, tylko zamiast n\u00f3g bol\u0105 ci\u0119 terminy. Produkcja jest sednem, bo dopiero gdy wytwarzasz, zaczynasz tworzy\u0107 ca\u0142y ekosystem dooko\u0142a, czyli logistyk\u0119, serwis, kontrol\u0119 jako\u015bci, dostawc\u00f3w, integrator\u00f3w, podwykonawc\u00f3w. Produkcja tworzy miejsca pracy nie tylko w twojej firmie, ale i w mie\u015bcie obok i ca\u0142ym regionie. Bez produkcji zostaje nam rola narodu, kt\u00f3ry \u015bwietnie umie wdra\u017ca\u0107 cudze. Znamy to. Polska jest mistrzem w dostarczaniu komponent\u00f3w, z kt\u00f3rych inni tworz\u0105 \u015bwiatowe marki.\u00a0<\/span><\/p>\n

I tu wchodzi ca\u0142a na bia\u0142o Ma\u0142a Mi. Dziewczyna startuj\u0105ca w olimpiadzie polskich innowacji. Waleczna. Uparta. Taka, kt\u00f3ra nie chce by\u0107 tylko \u0142adnym slajdem w prezentacji ani wzruszaj\u0105c\u0105 opowie\u015bci\u0105 o genialnym zespole. Ona chce czego\u015b du\u017co mniej romantycznego. Chce komercjalizacji.<\/span><\/p>\n

Komercjalizacja, szczeg\u00f3lnie w <\/span>deep techu<\/span><\/a>, nie jest <\/span>\u201csprzeda\u017c\u0105 w promocji\u201d<\/span><\/i>. To nie jest moment, w kt\u00f3rym wrzucasz produkt do sklepu i liczysz lajki czy konwersje. <\/span>Komercjalizacja to proces zamiany technologii w co\u015b, co da si\u0119 kupi\u0107, wdro\u017cy\u0107 i utrzyma\u0107 jako mark\u0119.<\/b> To jest w\u0142a\u015bnie ten etap, w kt\u00f3rym polskie innowacje od lat zostawiaj\u0105 nam w ustach gorzki smak. To tak jak w zawodach sportowych. Polak zdobywa czwarte miejsce, a nasze emocje si\u0119gaj\u0105 zenitu, \u017ce tak niewiele brakowa\u0142o.\u00a0<\/span><\/p>\n

W Polsce innowacje dobrze wygl\u0105daj\u0105 w fazie badawczej. S\u0105 granty, konferencje, nag\u0142\u00f3wki o prze\u0142omie, autografy, wywiady, wizyty w zak\u0142adach pracy. Wtedy wszyscy s\u0105 dumni, ch\u0119tnie wrzucaj\u0105 zdj\u0119cie z laboratorium, a w komentarzach pojawiaj\u0105 si\u0119 teksty, \u017ce Polacy potrafi\u0105. Potem S\u0142awosz Uzna\u0144ski-Wi\u015bniewski leci w kosmos i zamiast opowiada\u0107 ciekawostki o eksperymentach, musi t\u0142umaczy\u0107 si\u0119 ze smaku pierog\u00f3w i kto zap\u0142aci\u0142 mu za t\u0119 \u201cwycieczk\u0119\u201d. Przypomina mi to czasami pierwsz\u0105 wizyt\u0119 w USA Marii Sk\u0142odowskiej-Curie, gdzie dziennikarze nie pytali j\u0105 jak chce zbawi\u0107 \u015bwiat, tylko co pi\u0142a, jad\u0142a i jak jej si\u0119 podoba za oceanem.\u00a0<\/span><\/p>\n

Problem Ma\u0142ej Mi zaczyna si\u0119 dok\u0142adnie tam, gdzie ko\u0144cz\u0105 si\u0119 badania, a zaczyna produkt, kt\u00f3ry stanie si\u0119 mark\u0105. Rozumian\u0105 w pe\u0142ni jako wiarygodno\u015b\u0107 warto\u015bci, jak\u0105 dostarcza i bezcenny sk\u0142adnik aktyw\u00f3w niematerialnych. To te\u017c moment, gdzie zamiast pyta\u0144 o parametry w pr\u00f3\u017cni, pojawiaj\u0105 si\u0119 pytania o powtarzalno\u015b\u0107, niezawodno\u015b\u0107, koszt jednostkowy, integracj\u0119 z cudzym urz\u0105dzeniem, odpowiedzialno\u015b\u0107 gwarancyjn\u0105 i to, czy dostarczysz 10 tysi\u0119cy sztuk miesi\u0119cznie tak samo dobrych, jak te dwie pr\u00f3bki z pakietu prezentacyjnego.<\/span><\/p>\n

Na czym naprawd\u0119 polega komercjalizacja innowacji w <\/b>deep tech<\/i><\/b>?<\/b><\/h2>\n

Deep tech<\/b> ma jedn\u0105 brutaln\u0105 cech\u0119.<\/span> Technologia mo\u017ce dzia\u0142a\u0107, a biznes i tak mo\u017ce nie powsta\u0107.<\/b> Pomi\u0119dzy \u201edzia\u0142a\u201d, \u201eprzynosi dochody\u201d a \u201ezarabia dla inwestor\u00f3w\u201d jest d\u0142uga droga, na kt\u00f3rej czai si\u0119 pi\u0119\u0107 rodzaj\u00f3w ryzyka naraz. Pierwsze, to <\/span>ryzyko techniczne<\/b>. Czy to dzia\u0142a zawsze, czy tylko w czwartek, gdy w laboratorium jest cisza i \u015bwi\u0119ty spok\u00f3j? Czym ta Olga dokarmia te perowskity, \u017ce jedz\u0105 jej z r\u0119ki? Ryzyko produkcyjne. Czy proces da si\u0119 powt\u00f3rzy\u0107 seriami, czy ka\u017cda sztuka b\u0119dzie troch\u0119 inna? To kolosalnie wa\u017cne, a najlepiej o tym wiedza producenci urz\u0105dze\u0144 medycznych, gdzie nieszczelno\u015b\u0107 detalu w monta\u017cu, mo\u017ce decydowa\u0107 o czyim\u015b \u017cyciu. Tutaj idealnym rozwi\u0105zaniem s\u0105 <\/span>\u201cciemne fabryki\u201d<\/span><\/i>. Co to oznacza? Ciemne fabryki, czyli <\/span>lights-out factories<\/span><\/i>, to Przemys\u0142 4.0 w wersji bez \u015bwiadk\u00f3w. Maszyny buduj\u0105 maszyny. Hala \u015bwieci tylko od ekran\u00f3w i czujnik\u00f3w, a reszt\u0119 robi\u0105 algorytmy. Sztuczna inteligencja \u0142apie odchylenia jako\u015bci, systemy planuj\u0105 dostawy, roboty dostosowuj\u0105 tempo. Cz\u0142owiek nie znika, tylko schodzi z linii na zaplecze, tam, gdzie s\u0105 wyj\u0105tki, serwis i decyzje, kt\u00f3rych jeszcze nie da si\u0119 zamkn\u0105\u0107 w regule. Skala jest ju\u017c przemys\u0142owa, nie demonstracyjna. Wed\u0142ug estymacji Grand View Research globalny rynek <\/span>dark factories <\/span><\/i>by\u0142 wart ok. 119 mld dolar\u00f3w w 2024 roku. Europa inwestuje i buduje kompetencje, ale tempo coraz cz\u0119\u015bciej wyznacza Azja, bo tam automatyzacja jest odpowiedzi\u0105 na demografi\u0119, koszty i bezwzgl\u0119dn\u0105 walk\u0119 o wydajno\u015b\u0107. Przyk\u0142ady s\u0105 jak zimny prysznic. W Japonii <\/span>FANUC (Fuji Automatic Numerical Control)<\/span><\/a> bywa podawany jako wzorzec fabryki, w kt\u00f3rej roboty buduj\u0105 roboty, a linia potrafi pracowa\u0107 d\u0142ugo przy minimalnym udziale ludzi. W Holandii Philips zautomatyzowa\u0142 monta\u017c maszynek do golenia na skal\u0119, gdzie roboty zdecydowanie przewa\u017caj\u0105 liczebnie nad zespo\u0142em produkcyjnym.\u00a0<\/span><\/p>\n

To jest sedno zmiany. W \u201eciemnej fabryce\u201d produkcja przestaje by\u0107 miejscem, gdzie liczy si\u0119 tylko si\u0142a r\u0105k, a staje si\u0119 miejscem, gdzie liczy si\u0119 przewaga systemu. Kto j\u0105 zbuduje, ten b\u0119dzie wytwarza\u0142 szybciej, taniej i spokojniej. Reszta zostanie przy w\u0142\u0105czniku. Kolejne ryzyko jest <\/span>regulacyjne<\/b>, prawne, czyli certyfikacje, normy, dopuszczenia \u2013 ca\u0142a ta nudna infrastruktura zaufania. Jeszcze inne, czysto <\/span>ekonomiczne<\/b>. Czy koszt wytworzenia przy skali wytwarzania nie zabije mar\u017cy i ca\u0142ego sensu modelu biznesu? Jednak najbardziej istotne ryzyko, to <\/span>ryzyko rynkowe<\/b>. Tutaj si\u0119 k\u0142ania ca\u0142a <\/span>sztuka rynkologii<\/span><\/a>. Stworzenie rynku i umiej\u0119tno\u015b\u0107 zbudowania marki. Czy kto\u015b to kupi, ale nie jako ciekawostk\u0119, tylko jako element w\u0142asnego produktu.<\/span><\/p>\n

Komercjalizacja w <\/span>deep techu<\/span><\/i> zwykle wygl\u0105da jak marsz przez etapy redukowania ryzyka biznesowego. Najpierw pomys\u0142 i badania. Potem prototyp. Potem co\u015b, co jest najwa\u017cniejsze, a w Polsce wci\u0105\u017c traktowane jak fanaberia. Linia pilota\u017cowa, mini-fabryka b\u0119d\u0105ca mostem mi\u0119dzy laboratorium a produkcj\u0105 masow\u0105. To tam sprawdza si\u0119 proces w warunkach \u201cprawie przemys\u0142owych\u201d, zbiera dane o jako\u015bci i wydajno\u015bci, testuje automatyk\u0119, poprawia algorytmy, liczy koszty i uczy si\u0119, co w technologii jest powtarzalne, a co jest tylko b\u0142\u0119dem czy niedopracowaniem. To kosztuje bo bez pilota\u017cu nie ma skali. Bez skali nie ma prawdziwego rynku. A bez rynku nie ma historii, kt\u00f3r\u0105 inwestor potrafi bez nerw\u00f3w opowiedzie\u0107 swoim udzia\u0142owcom, kt\u00f3rych nie interesuje co dzia\u0142a, a co nie. Licz\u0105 si\u0119 tylko przyrosty warto\u015bci udzia\u0142\u00f3w.\u00a0<\/span><\/p>\n

Sk\u0105d si\u0119 bierze dramat?\u00a0<\/b><\/h2>\n

Ka\u017cdy innowator musi przej\u015b\u0107 swoj\u0105 \u201cdolin\u0119 \u015bmierci\u201d, swoistego zab\u00f3jcy startup\u00f3w. Tak okre\u015bla si\u0119 etap mi\u0119dzy dzia\u0142aj\u0105cym prototypem a stabilnym, skalowalnym biznesem, w kt\u00f3rym najwi\u0119cej projekt\u00f3w odpada. Technologia wygl\u0105da obiecuj\u0105co, czasem nawet dzia\u0142a w warunkach laboratoryjnych albo w pierwszych testach u klienta, ale firma wci\u0105\u017c nie ma regularnych przychod\u00f3w. Za to ma rosn\u0105ce koszty, bo trzeba zbudowa\u0107 pilota\u017c lub produkcj\u0119, dopi\u0105\u0107 jako\u015b\u0107, certyfikacje i dokumentacj\u0119, przygotowa\u0107 serwis, wdro\u017cy\u0107 integracje z systemami odbiorc\u00f3w, utrzyma\u0107 zesp\u00f3\u0142 in\u017cynier\u00f3w i jednocze\u015bnie rozpocz\u0105\u0107 sprzeda\u017c. Klienci nie kupuj\u0105 w ciemno, zw\u0142aszcza w B2B, wi\u0119c proces decyzyjny ci\u0105gnie si\u0119 miesi\u0105cami, pojawiaj\u0105 si\u0119 audyty i kolejne rundy test\u00f3w, a pieni\u0105dze z rynku przychodz\u0105 p\u00f3\u017ano. W efekcie przedsi\u0119biorstwo spala kapita\u0142 dok\u0142adnie wtedy, kiedy jeszcze nie ma czego spala\u0107, bo nie ma przychod\u00f3w. W \u201cdolinie \u015bmierci\u201d ryzyko jest najwy\u017csze, finansowanie najtrudniejsze, a margines b\u0142\u0119du najcie\u0144szy. Je\u015bli firma j\u0105 przejdzie, sytuacja zwykle si\u0119 odwraca, bo pojawiaj\u0105 si\u0119 pierwsze powtarzalne zam\u00f3wienia, dane z produkcji i dowody, \u017ce technologia da si\u0119 wytwarza\u0107, wdra\u017ca\u0107 i utrzyma\u0107. Nikt rozs\u0105dny nie wdra\u017ca <\/span>deep techu <\/span><\/i>do swoich produkt\u00f3w na podstawie prezentacji. Zaczyna si\u0119 spalanie paliwa. Wtedy liczy si\u0119 rynkowa wyporno\u015b\u0107. Ile czasu i pieni\u0119dzy masz, zanim rynek ci\u0119 dogoni, a konkurencja wejdzie Ci w drog\u0119.\u00a0<\/span><\/p>\n

Ma\u0142a Mi w dolinie \u015bmierci<\/b><\/h2>\n

Ma\u0142a Mi stoi dok\u0142adnie w tym miejscu. Pomi\u0119dzy posiadaniem technologii a zbudowan\u0105, skalowaln\u0105 mark\u0105 produktu. To miejsce w Polsce jest nieustannie przekl\u0119te, bo tu zaczynaj\u0105 si\u0119 dwie rzeczy, kt\u00f3rych wci\u0105\u017c nie umiemy robi\u0107 dobrze. Pierwsza to zorganizowanie przemys\u0142u dooko\u0142a innowacji. Ca\u0142ego systemu integrator\u00f3w system\u00f3w (tworz\u0105 z technologii gotowe produkty), partner\u00f3w wdro\u017ceniowych, zak\u0142ad\u00f3w, kt\u00f3re potrafi\u0105 zbudowa\u0107 lini\u0119, a nie tylko hal\u0119. Druga to dojrza\u0142a komunikacja spo\u0142eczna. Taka, kt\u00f3ra rozumie, \u017ce <\/span>deep tech<\/span><\/i> to nie jest bajka o genialnym wynalazcy, tylko praca na lata, pe\u0142na zwrot\u00f3w akcji, spor\u00f3w, koszt\u00f3w i ryzyk. Tutaj nie chodzi nawet o polityk\u00f3w, dla kt\u00f3rych liczy si\u0119 tylko fotka na tle dzia\u0142aj\u0105cej linii produkcyjnej. Tutaj wa\u017cny jest ca\u0142y klimat i wiedza o tym jak dzia\u0142aj\u0105 innowacje, szczeg\u00f3lnie dla decydent\u00f3w, dla kt\u00f3rych polska gospodarka to jedynie rolnictwo, handel, us\u0142ugi i wielkie <\/span>skarbokorpo<\/span><\/i> (okre\u015blenie \u015bp. <\/span>Grzegorza Rutkiewicza<\/span><\/a>, kt\u00f3ry tak definiowa\u0142 sp\u00f3\u0142ki skarbu pa\u0144stwa).\u00a0<\/span><\/p>\n

Perowskity i technologia dzia\u0142a, ale konkurencja nie czeka<\/b><\/h2>\n

Sp\u00f3r wok\u00f3\u0142 Saule Technologies, to historia, kt\u00f3ra dawno przesta\u0142a by\u0107 o samej technologii. Sta\u0142a si\u0119 opowie\u015bci\u0105 o napi\u0119ciu mi\u0119dzy founderem a inwestorem, o ambicjach, emocjach, pieni\u0105dzach i o tym, jak \u0142atwo przenosimy takie konflikty na scen\u0119 publiczn\u0105, zamiast rozwi\u0105zywa\u0107 je mechanizmami dojrza\u0142ego rynku i profesjonaln\u0105 wiedz\u0105 o komercjalizacji innowacji. Szczeg\u00f3lnie w spo\u0142ecze\u0144stwie, kt\u00f3re ma ch\u0119\u0107 ferowania radykalnych opinii absolutnie na ka\u017cdy temat, szczeg\u00f3lnie przy flaszce ze szwagrem.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

W historii Ma\u0142ej Mi padaj\u0105 twarde liczby, twarde s\u0142owa i twarde tezy. Pada te\u017c zdanie, kt\u00f3re powinno wisie\u0107 w ka\u017cdej sali negocjacyjnej. Innowator i inwestor jad\u0105 na tym samym w\u00f3zku. Pora\u017cka jednego jest pora\u017ck\u0105 drugiego. Zawsze.\u00a0<\/span><\/p>\n

I teraz wa\u017cne rozr\u00f3\u017cnienie, bo internet uwielbia skr\u00f3ty. Olga Malinkiewicz bywa bezsensownie por\u00f3wnywana do <\/span>Elizabeth Holmes<\/span><\/a>. To powierzchowne por\u00f3wnanie jest dla niekt\u00f3rych wygodne, bo kszta\u0142tuje z\u0142o\u017cony temat prostym stereotypem, \u017ce pewnie to kolejna \u015bciema. Tyle \u017ce w przypadku Holmes sprawa jest udokumentowana wyrokiem. Prokuratura opisywa\u0142a wieloletnie fabrykowanie fa\u0142szywych informacji, a Holmes zosta\u0142a skazana za defraudacj\u0119 wobec inwestor\u00f3w.\u00a0 <\/span>W 2025 roku s\u0105d apelacyjny podtrzyma\u0142 jej wyrok i skazanie.\u00a0<\/span><\/p>\n

Tymczasem w Saule m\u00f3wimy o technologii, kt\u00f3ra uczestniczy w realnym wy\u015bcigu, nie w konkursie na najlepsz\u0105 narracj\u0119. Firma komunikowa\u0142a uzyskanie potwierdzenia kryteri\u00f3w certyfikacji IEC przez T\u00dcV Rheinland i dopuszczenie zastosowa\u0144 ogniw w elektronice u\u017cytkowej. To jest r\u00f3\u017cnica fundamentalna. Tu nie chodzi o czy to dzia\u0142a, tylko o czy da si\u0119 to zrobi\u0107 w skali i na czas. Wy\u015bcig o perowskity jest szybki i bezlitosny. Wszyscy walcz\u0105 o to, \u017ceby perowskity pojawi\u0142y si\u0119 w urz\u0105dzeniach konsumenckich, w elektronice, w zasilaniu z otoczenia, w rozwi\u0105zaniach, kt\u00f3re nie potrzebuj\u0105 \u0142adowarki co dwa dni. W takim wy\u015bcigu nikt nie czeka, a\u017c polski startup si\u0119 dogada, uspokoi emocje i dopracuje relacje innowator-inwestor. Inni nie zasypuj\u0105 gruszek w popiele, tylko buduj\u0105 proces. Im mniej konkurent\u00f3w, tym lepiej.\u00a0<\/span><\/p>\n

Dlatego sp\u00f3r o Saule jest dla nas lustrem, przestrog\u0105, wyj\u0105tkowym przypadkiem. Wyj\u0105tkowa jest jego medialno\u015b\u0107 bo spory inwestor\u00f3w i innowator\u00f3w by\u0142y rozwi\u0105zywane w zaciszu gabinet\u00f3w. Najcz\u0119\u015bciej dowiadywali\u015bmy si\u0119 tylko \u017ce jaka\u015b firma upad\u0142a, albo zmieni\u0142a w\u0142a\u015bciciela. Przypadek Ma\u0142ej Mi pokazuje, \u017ce w <\/span>deep techu<\/span><\/i> g\u0142\u00f3wny temat to nie zastanawianie si\u0119 czy technologia jest \u0142adna, tylko czy potrafimy dowie\u017a\u0107 industrializacj\u0119 bez samospalenia i przej\u015b\u0107 przez dolin\u0119 \u015bmierci.\u00a0<\/span><\/p>\n

iPhone, Nokia i prawdziwa lekcja Stefana Pracusia<\/b><\/h2>\n

Cz\u0119sto lubimy opowiada\u0107 sobie bajk\u0119, \u017ce innowacje to domena genialnych jednostek, kt\u00f3re maj\u0105 wizj\u0119, a reszta \u015bwiata nie dowierza. Tak, ma\u0142o kto wierzy\u0142 w iPhone\u2019a, gdy kr\u00f3lowa\u0142a Nokia. Ale to nie jest najwa\u017cniejsze w tej historii. Najwa\u017cniejsze jest to, \u017ce Jobs nie wygra\u0142 sam\u0105 wizj\u0105. Wygra\u0142 komercjalizacj\u0105 i \u0142a\u0144cuchem dostaw, integracj\u0105 hardware\u2019u z software\u2019em, do\u015bwiadczeniem u\u017cytkownika i zdolno\u015bci\u0105 do wypuszczania produktu w milionach sztuk. Wygra\u0142 tym, co w technologiach konsumenckich jest definicj\u0105 sukcesu, czyli powtarzalno\u015bci\u0105 jako\u015bci. \u017baden rynek nie nagradza wiary w co\u015b. Rynek nagradza tych, kt\u00f3rzy umiej\u0105 dowie\u017a\u0107 proces. Poza jedym wyj\u0105tkiem. <\/span>Roberta H. Goddarda<\/span><\/a>. Opowiada\u0142em o nim na TEDx Toru\u0144 9 lat temu <\/span>(<\/span>Ikar Zmian | Jacek Kotarbi\u0144ski | TEDxToru\u0144<\/span><\/a>)<\/span><\/p>\n

Skarb, kt\u00f3ry nam uciek\u0142<\/b><\/h2>\n

Grafen by\u0142 polskim prze\u0142omem, kt\u00f3ry zostawi\u0142 po sobie wiele pyta\u0144. To nasza najbardziej bolesna lekcja. Mieli\u015bmy zachwyt. Mieli\u015bmy <\/span>\u201epolski grafen\u201d<\/span><\/i> w nag\u0142\u00f3wkach i ekscytacj\u0119. Mieli\u015bmy poczucie, \u017ce trzymamy w r\u0119kach materia\u0142 przysz\u0142o\u015bci. I co si\u0119 sta\u0142o?<\/span><\/p>\n

Sta\u0142o si\u0119 to, co zwykle. Zachwyt nie zbudowa\u0142 przemys\u0142u. Bez przemys\u0142u grafen czy jakakolwiek inna technologia, zostaje w \u015bwiecie obiecuj\u0105cych zastosowa\u0144, czyli tam, gdzie technologia wygl\u0105da \u015bwietnie, ale rachunek nie chce si\u0119 spina\u0107. Przyk\u0142adowo, technologia ekran\u00f3w dotykowych jest znana co najmniej od po\u0142owy lat 60. XX wieku kiedy Eric A. Johnson opisa\u0142 i rozwija\u0142 koncepcj\u0119 dotykowego sterowania (m.in. na potrzeby kontroli ruchu) ju\u017c w 1965 r. W latach 70. powsta\u0142y kluczowe rozwi\u0105zania pojemno\u015bciowe, m.in. w CERN, gdzie Bent Stumpe zaproponowa\u0142 <\/span>capacitive touch screen<\/span><\/i> w 1972 r., a wkr\u00f3tce potem rozwijano kolejne wersje. Pierwsze urz\u0105dzenia konsumenckie z dotykiem pojawia\u0142y si\u0119 wcze\u015bniej (np. IBM Simon sprzedawany w 1994 r. mia\u0142 ekran dotykowy), ale by\u0142y niszowe i drogie. Sam u\u017cywa\u0142em Motoroli 1000 z rysikiem (z\u0142o\u015bliwi mawiaj\u0105, \u017ce biznes najwi\u0119kszy by\u0142 na sprzeda\u017cy gubionych rysik\u00f3w). Dopiero prze\u0142om 2007 r. i iPhone sprawi\u0142, \u017ce dotyk sta\u0142 si\u0119 masowym standardem w smartfonach, a potem w ca\u0142ej elektronice u\u017cytkowej. W praktyce rozwi\u0105zanie jest dwa lata starsze ode mnie, ale jako technologia nadal jest nastolatkiem. Szeroki konsumencki zasi\u0119g zdoby\u0142 dopiero w drugiej po\u0142owie lat 2000.<\/span><\/p>\n

Kto dzi\u015b zarabia najwi\u0119cej na grafenie? Ci, kt\u00f3rzy dowie\u017ali skal\u0119, kontrakty i biznes materia\u0142owy, a nie ci, kt\u00f3rzy wygrywali konkursy na <\/span>pitche<\/span><\/i>. Jednym z najwi\u0119kszych przychodowo graczy w obszarze komercjalizacji rozwi\u0105za\u0144 grafenowych i zaawansowanych materia\u0142\u00f3w jest dzi\u015b <\/span>NanoXplore <\/span><\/a>. Sp\u00f3\u0142ka raportowa\u0142a ok. 128,9 mln dolar\u00f3w przychod\u00f3w w roku finansowym 2025 i to s\u0105 pieni\u0105dze z rynku, nie z legendy. R\u00f3wnolegle w Europie wida\u0107, \u017ce gra toczy si\u0119 o zdolno\u015bci produkcyjne. <\/span>BeDimensional<\/span><\/a> uruchamia zak\u0142ad o zdolno\u015bci ponad 3 ton rocznie i planuje doj\u015b\u0107 do ponad 30 ton rocznie do 2028 r., przy wsparciu finansowania z Europejskiego Banku Inwestycyjnego. To jest j\u0119zyk komercjalizacji: tony, linie, proces, koszty, dostawy. S\u0142ysza\u0142e\u015b kiedy\u015b nazwy tych marek? W\u0142a\u015bnie.<\/span><\/p>\n

Wr\u00f3\u0107my do Polski. Nasz problem z grafenem nie polega\u0142 na braku inteligencji. Polega\u0142 na braku przemys\u0142owego ci\u0105gu dalszego. Na braku integrator\u00f3w system\u00f3w, kt\u00f3rzy wezm\u0105 materia\u0142 i wbuduj\u0105 go w produkt i stworz\u0105 mark\u0119. Na braku firm, kt\u00f3re zaryzykuj\u0105, stworza lini\u0119, testy, wdro\u017cenie i produkcj\u0119. Dop\u00f3ki nie ma produktu, dop\u00f3ty nie ma rynku. Dop\u00f3ki nie ma rynku, dop\u00f3ty wygrywaj\u0105 ci co go stworz\u0105. Tak, <\/span>rynkologia<\/span><\/a>, <\/span>blue ocean<\/span><\/i><\/a> i kilka innych poj\u0119\u0107.\u00a0<\/span><\/p>\n

Ma\u0142a Mi chce przej\u015b\u0107 przez dolin\u0119 \u015bmierci<\/b><\/h2>\n

Ma\u0142a Mi jest wyj\u0105tkowa nie dlatego, \u017ce jest ma\u0142a, filigranowa i uparta. Jest wyj\u0105tkowa, bo ma cechy waleczno\u015bci. Chce dowie\u017a\u0107 to, czego Polska najcz\u0119\u015bciej nie dowozi tak jak z grafenem. Przej\u015bcie z bada\u0144 do produktu, z produktu do integracji, z integracji do skali. Ma\u0142a Mi nie jest ju\u017c startupem od pitch decka. Ona chce by\u0107 producentem. I tu pojawia si\u0119 ta niewygodna prawda, kt\u00f3r\u0105 Niemcy, Francuzi, W\u0142osi i Amerykanie wiedz\u0105 od dekad, \u017ce \u017ceby produkowa\u0107 technologi\u0119, trzeba wagonu pieni\u0119dzy. Przyk\u0142adowo, Polska produkuje nieomal\u017ce wszystko, co jest zwi\u0105zane z autami. Tylko nie ma w\u0142asnych. <\/span>Deep tech<\/span><\/i> jest drogi, bo budujesz nie tylko firm\u0119, ale i ca\u0142y proces przemys\u0142owy, szczeg\u00f3lnie w zakresie standard\u00f3w. Te standardy uwielbia konkurencja azjatycka, o czym europejskie i ameryka\u0144skie firmy ju\u017c wiedz\u0105. Tylko troch\u0119 p\u00f3\u017ano.\u00a0<\/span><\/p>\n

Najpierw Ma\u0142a Mi wchodzi do laboratorium. Potem prototyp, pilota\u017c \u2013 mini-fabryka, kt\u00f3ra udowadnia, \u017ce da si\u0119 to robi\u0107 powtarzalnie. Potem dopiero pe\u0142na automatyzacja, bo r\u0119czne sk\u0142adanie to nie przysz\u0142o\u015b\u0107. To jest etap przej\u015bciowy, kt\u00f3ry w najlepszym razie kupuje czas, a w najgorszym zabija mar\u017c\u0119 i mo\u017cliwo\u015b\u0107 skalowania.<\/span><\/p>\n

I tu wraca gorzki smak polskiej innowacji, bo w\u0142a\u015bnie w tym momencie zaczyna si\u0119 spo\u0142eczna niecierpliwo\u015b\u0107. Je\u015bli nie ma jeszcze przychod\u00f3w, pojawia si\u0119 podejrzliwo\u015b\u0107. Je\u015bli s\u0105 koszty, pojawia si\u0119 oskar\u017cenie o przepalanie. Je\u015bli jest op\u00f3\u017anienie, pojawia si\u0119 triumfalne <\/span>\u201ea nie m\u00f3wi\u0142em\u201d<\/span><\/i>. Je\u015bli dochodzi do konfliktu, pojawia si\u0119 natychmiastowa potrzeba wskazania winnego. Ten biznes nie jest dla ludzi, kt\u00f3rzy potrzebuj\u0105 prostych historii i tworz\u0105 chwytliwe nag\u0142\u00f3wki. Jest dla ludzi, kt\u00f3rzy umiej\u0105 wytrzyma\u0107 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107, rozumiej\u0105 ekosystem innowacji, wiedz\u0105 jak dzia\u0142a ekonomia rynku i potrafi\u0105 patrze\u0107 w przysz\u0142o\u015b\u0107. Ma\u0142a Mi zacz\u0119\u0142a rozumie\u0107, \u017ce w innowacjach potrzebujemy nie tylko pieni\u0119dzy, ale i komunikacji w tym zakresie.\u00a0<\/span><\/p>\n

Mo\u017ce wi\u0119c czas na zmiany.<\/strong> Mo\u017ce czas przesta\u0107 udawa\u0107, \u017ce wspieramy innowacje, bo jeste\u015bmy tak bardzo dumni, gdy Polak odnosi sukces gdzie\u015b daleko. Niemniej prawdziwe wsparcie zaczyna si\u0119 tutaj, na ziemi, w b\u0142ocie <\/span>doliny \u015bmierci<\/span><\/i>. Kapita\u0142 ma znaczenie. Bez niego nie ma pilota\u017cu, nie ma automatyki, nie ma jako\u015bci, nie ma certyfikacji, nie ma skali. Przesta\u0144my traktowa\u0107 integrator\u00f3w i producent\u00f3w jak t\u0142o, a zacznijmy traktowa\u0107 ich jak wsp\u00f3\u0142autor\u00f3w innowacji. <\/span>Innowacja, kt\u00f3ra nie jest integrowalna, nie jest innowacj\u0105 rynkow\u0105 tylko eksperymentem<\/b>. Rozmawiajmy o technologiach jak o procesie, a nie jak o bajce. Mniej mitologii, wi\u0119cej sensownej edukacji, analizy sukces\u00f3w i pora\u017cek innowator\u00f3w, dyskusji o <\/span>\u201cjednoro\u017ccach i wielbl\u0105dach\u201d<\/span><\/i> (por. <\/span>Kotarbi\u0144ski J., Polskie \u201ejednoro\u017cce\u201d? Mamy jedynie \u201ewielb\u0142\u0105dy\u201d. \u201eNie mo\u017cemy kopiowa\u0107 strategii z ameryka\u0144skich podcast\u00f3w dla start-up\u00f3w\u201d, Forbes, 2025<\/span><\/a>).<\/span><\/p>\n

Mniej polowania na sensacj\u0119, wi\u0119cej t\u0142umaczenia etap\u00f3w jak prototyp, pilota\u017c, pierwsze wdro\u017cenie, skalowanie. Mniej krzyku i zam\u0119tu, wi\u0119cej zrozumienia, \u017ce konflikt founder\u2013inwestor bywa cz\u0119\u015bci\u0105 napi\u0119cia mi\u0119dzy misj\u0105 a kontrol\u0105, mi\u0119dzy obietnic\u0105 a rachunkiem ryzyka.\u00a0<\/span><\/p>\n

To wymaga dojrza\u0142o\u015bci, konsekwencji naukowc\u00f3w, m\u0105drej narracji dziennikarskiej, zrozumienia otoczenia biznesu, r\u00f3wnie\u017c po stronie opinii publicznej. Wymaga te\u017c empatii poznawczej w wersji spo\u0142ecznej, czyli umiej\u0119tno\u015bci zrozumienia, jak druga strona widzi sytuacj\u0119. Empatia poznawcza w zarz\u0105dzaniu zaczyna si\u0119 od ciekawo\u015bci, od pytania <\/span>\u201ejak ty to widzisz?\u201d<\/span><\/i>, zanim uznasz, \u017ce masz racj\u0119. W innowacjach dzia\u0142a dok\u0142adnie tak samo i zanim wydasz wyrok, napiszesz post, czy zrobisz podcast, spr\u00f3buj zrozumie\u0107 proces biznesowy.<\/span><\/p>\n

Co\u015b si\u0119 ko\u0144czy, co\u015b si\u0119 zaczyna<\/b><\/h2>\n

Co\u015b si\u0119 ko\u0144czy w polskiej opowie\u015bci o innowacjach. Mo\u017ce to koniec era emocjonalnej dumy z samego faktu, \u017ce mamy technologi\u0119. Era, w kt\u00f3rej wystarcza\u0142o powiedzie\u0107, \u017ce mamy prze\u0142om, macha\u0107 bia\u0142o-czerwon\u0105 flag\u0105 i liczy\u0107, \u017ce \u015bwiat sam do nas przyjdzie. Polacy maj\u0105 co\u015b z Roberta Lewandowskiego czy Roberta Kubicy (por. <\/span>My, Lewandowscy, 2017<\/span><\/a>).\u00a0<\/span><\/p>\n

Co\u015b si\u0119 zaczyna, je\u015bli chcemy naprawd\u0119 dorosn\u0105\u0107. Era, w kt\u00f3rej miernikiem jest kapita\u0142 niematerialny marki, marka osobista innowatora, produkt, integracja, skala, powtarzalno\u015b\u0107 i zdolno\u015b\u0107 do dowo\u017cenia wyniku. <\/span>Era, w kt\u00f3rej innowator nie jest samotnym geniuszem, tylko budowniczym procesu, a inwestor nie jest wrogiem, tylko wsp\u00f3\u0142pasa\u017cerem tego samego w\u00f3zka.\u00a0<\/b><\/p>\n

\u017byjemy w ciekawych czasach, czyli w takich, w kt\u00f3rych tempo technologicznego wy\u015bcigu nie pozwala na sentymenty. \u015awiat si\u0119 zmienia geopolitycznie i gwa\u0142townie na naszych oczach. Perowskity nie b\u0119d\u0105 czeka\u0107, a\u017c si\u0119 dogadamy. Grafen nie czeka\u0142, a\u017c przestaniemy si\u0119 zachwyca\u0107. Rynek konkurencji w innowacjach jest bezlitosny. Tu nikt nie bierze je\u0144c\u00f3w. Je\u015bli nie zbudujesz marki, nie wejdziesz globalnie z produktem, przejdziesz do historii jako ten, co mo\u017ce mia\u0142 racj\u0119, tylko \u017ce zbyt wcze\u015bnie.\u00a0<\/span><\/p>\n

Ma\u0142a Mi walczy o swoje innowacyjne dziecko. Kibicuj\u0119 jej od samego pocz\u0105tku tak jak ka\u017cdemu Polakowi, kt\u00f3ry wiedz\u0105, prac\u0105 i uparto\u015bci\u0105 tworzy co\u015b fascynuj\u0105cego. Pomys\u0142, technologia, wdro\u017cenie i produkcja to dziecko ka\u017cdego innowatora. W tej walce stawk\u0105 nie jest tylko sukces jednej firmy. Stawk\u0105 jest odpowied\u017a na pytanie, czy chcemy dalej by\u0107 krajem cudzych ta\u015bm produkcyjnych, montowni i przerobu na zam\u00f3wienie, czy wreszcie odwa\u017cymy si\u0119 mie\u0107 swoje.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Biznes da si\u0119 robi\u0107 w trzech miejscach. W handlu, w us\u0142ugach i w produkcji. Handel to obr\u00f3t. Jest szybki, zwinny, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11496,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"default","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[846,15,748],"tags":[2338,273,2336,2332,2334,779],"class_list":["post-11495","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog-marketing-innowacje-trendy-rynkologia","category-innowacje-rynkologia-marketing-jacek-kotarbinski","category-trendy","tag-deep-tech","tag-innowacja","tag-olga-malinkiewicz","tag-perowskity","tag-saule","tag-technologie"],"aioseo_notices":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/wielka-wojna-malej-mi-jacek-kotarbinski-blog-o-marketingu.png","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paKYj5-2Zp","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11495","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11495"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11495\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11497,"href":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11495\/revisions\/11497"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11496"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11495"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11495"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11495"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}