{"id":8224,"date":"2021-01-04T10:45:45","date_gmt":"2021-01-04T10:45:45","guid":{"rendered":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/?p=8224"},"modified":"2021-01-04T17:09:38","modified_gmt":"2021-01-04T17:09:38","slug":"wielki-brat-ery-cyfrowej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kotarbinski.com\/blogomarketingu\/wielki-brat-ery-cyfrowej\/","title":{"rendered":"Wielki Brat ery cyfrowej"},"content":{"rendered":"\n

Rodzina Jana wybiera\u0142a si\u0119 w podr\u00f3\u017c \u017cycia do jednego z tropikalnych kraj\u00f3w azjatyckich. Bia\u0142e pla\u017ce, turkusowa woda, po prostu raj.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n\n\n\n\n

Oko wielkiego brata<\/h2>\n\n\n\n

Dwa tygodnie niebia\u0144skiego spokoju. Kiedy dolecieli czarterem na miejsce, zm\u0119czeni kilkunastogodzinn\u0105 podr\u00f3\u017c\u0105, stan\u0119li w d\u0142ugiej kolejce po wizy. W zasadzie to by\u0142a formalno\u015b\u0107, urz\u0119dnik sprawdza\u0142 paszport, wydawa\u0142 znaczek, przystawia\u0142 piecz\u0105tk\u0119 i pobiera\u0142 op\u0142at\u0119. Ale automatyzm tym razem nie by\u0142 przewidziany. Urz\u0119dnik zeskanowa\u0142 paszport Jana, a system pod\u015bwietli\u0142 rekord danych na czerwono. Komunikat by\u0142 prosty: nie wpuszcza\u0107 i odes\u0142a\u0107 najbli\u017cszym samolotem do miejsca wylotu. Bez dyskusji. Ca\u0142\u0105 powrotn\u0105 drog\u0119 do domu, Jan pociesza\u0142 p\u0142acz\u0105ce dzieci i ma\u0142\u017conk\u0119 i zastanawia\u0142 si\u0119 czy wp\u0142yw na ich ekstradycj\u0119 mia\u0142o kilka jego krytycznych tekst\u00f3w na temat polityki tego kraju i \u015bmieszne memy o jego prezydencie,\u00a0 jakie wymieni\u0142 prywatnie ze znajomymi. Science fiction? Niekoniecznie. \u017byjemy w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym analiza danych i naszych zachowa\u0144 w sieci mo\u017ce decydowa\u0107 nieomal\u017ce o wszystkim, bez wzgl\u0119du na status ich prywatno\u015bci. Witajcie w \u015bwiecie Wielkiego Brata ery cyfrowej.<\/p>\n\n\n\n

Marketing i historia komputerowej analizy zachowa\u0144 spo\u0142ecznych.<\/h2>\n\n\n\n

Jest tak samo d\u0142uga jak wykorzystywanie maszyn obliczeniowych do zbierania danych. W pocz\u0105tkowej fazie rozwoju bran\u017cy komputerowej dane wykorzystywano g\u0142\u00f3wnie do cel\u00f3w naukowych i wojskowych. Komputery s\u0142u\u017cy\u0142y przede wszystkim do oblicze\u0144. Jednak upowszechnianie informatyzacji, a tym samym cyfryzacji informacji, sprzyja\u0142o pozyskiwaniu danych transakcyjnych i handlowych.\u00a0 \u015awiat analogowy poza zapisem papierowym, nie mia\u0142 narz\u0119dzi by je analizowa\u0107. Wiedza o kliencie istnia\u0142a przede wszystkim w pami\u0119ci sprzedawcy i zapisach ksi\u0105g handlowych. Na pocz\u0105tku XX wieku pojawi\u0142y si\u0119 w USA pierwsze rozwi\u0105zania przypominaj\u0105ce wsp\u00f3\u0142czesne karty kredytowe. Ale dopiero w 1968 roku opracowano technologi\u0119 EDI ( ang. Electronic Data Interchange<\/em>), kt\u00f3ra stworzy\u0142a podstaw\u0119 elektronicznej wymiany informacji i obecnego kszta\u0142tu systemu kart p\u0142atniczych. Pierwszy bankomat pojawi\u0142 si\u0119 dopiero w 1975r. Rewolucja komputerowa w handlu na prze\u0142omie lat 60 i 70 XX wieku spowodowa\u0142a rozw\u00f3j skanowania cen kupowanych produkt\u00f3w i analizowania danych zakupowych, szczeg\u00f3lnie po upowszechnieniu systemu kod\u00f3w kreskowych w latach siedemdziesi\u0105tych. Dwa g\u0142\u00f3wne nurty czyli rozw\u00f3j transakcji elektronicznych w po\u0142\u0105czeniu z miejscami, w kt\u00f3rych mogli\u015bmy dokonywa\u0107 zakup\u00f3w\u00a0 stworzy\u0142o podstawy ekonomii behawioralnej, opieraj\u0105cej si\u0119 o analiz\u0119 naszych prawdziwych zachowa\u0144. W sferze biznesu przed er\u0105 cyfrow\u0105, analizowano g\u0142\u00f3wnie dane deklaratywne wynikaj\u0105ce z bada\u0144 rynkowych i informacji przekazywanych przez klient\u00f3w, w ramach wywiad\u00f3w, ankiet czy bada\u0144 fokusowych. Jednak badacze przekonywali si\u0119, \u017ce warto\u015b\u0107 deklaracji klient\u00f3w, w por\u00f3wnaniu do informacji uzyskiwanych z obserwacji naszych zachowa\u0144 jest o wiele ni\u017csza. Tak odkryto kopalni\u0119 \u201ebig data\u201d:<\/em> masowych, wielop\u0142aszczyznowych informacji behawioralnych. To przede wszystkim nasze \u201e\u015blady\u201d pozostawiane w Internecie, kt\u00f3re nast\u0119pnie wykorzystywane s\u0105 do cel\u00f3w komercyjnych: wy\u015bwietlania nam reklam, personalizowania ofert sprzeda\u017cy czy wysy\u0142ania informacji drog\u0105 elektroniczn\u0105 i wiele wi\u0119cej.<\/p>\n\n\n\n

Co to jest sztuczna inteligencja?<\/h2>\n\n\n\n

Jednak samo zbieranie danych nie s\u0142u\u017cy niczemu, je\u017celi na ich podstawie nie b\u0119d\u0105 tworzone algorytmy wp\u0142ywaj\u0105ce na nasze zachowania. Czyli modele matematyczne i ekonometryczne wskazuj\u0105ce, \u017ce je\u017celi kupimy kilka krem\u00f3w, niebieski koc i par\u0119 innych drobiazg\u00f3w to znaczy \u017ce jeste\u015bmy w ci\u0105\u017cy. I to nie fantastyka naukowa. W 2012 roku ameryka\u0144ska sie\u0107 handlowa Target, wys\u0142a\u0142a mail do nastolatki w Atlancie z kuponami zni\u017ckowymi na zakup odzie\u017cy ci\u0105\u017cowej i akcesoria dzieci\u0119ce. Zareagowa\u0142 na to oburzony ojciec, \u017ce c\u00f3rka jest w szkole \u015bredniej i nie w g\u0142owie jej zak\u0142adanie rodziny. Troskliwy tata si\u0119 pomyli\u0142. Algorytmy Target mia\u0142y racj\u0119. Wynika\u0142o z nich, \u017ce je\u015bli 23 latka z Atlanty kupuje mleczko do cia\u0142a, torb\u0119 na pieluchy, cynk i magnez jako suplementy oraz niebieski pled, to prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce jest w ci\u0105\u017cy wynosi 87%. Mo\u017cna w zwi\u0105zku z tym zaryzykowa\u0107 i wys\u0142a\u0107 jej ofert\u0119 premiow\u0105 na zakup drobiazg\u00f3w zwi\u0105zanych z tym stanem rzeczy. Konkluzja jest prosta: \u017cyjemy ju\u017c w czasach, w kt\u00f3rych wi\u0119cej o naszych dzieciach wiedz\u0105 systemy informatyczne.<\/p>\n\n\n\n

Jak wykorzysta\u0107 sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 w marketingu?<\/h2>\n\n\n\n

Tyle tylko, \u017ce dane sklep\u00f3w, kt\u00f3re buduj\u0105 algorytmy w oparciu wy\u0142\u0105cznie o nasze zachowania handlowe, to naprawd\u0119 drobiazg w por\u00f3wnaniu z informacjami, kt\u00f3re pozostawiamy o sobie w Internecie.\u00a0 Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie obserwujemy gwa\u0142towny wzrost mocy i mo\u017cliwo\u015bci przetwarzania danych oraz mo\u017cliwo\u015bci budowania algorytm\u00f3w. Dzisiejsze komputery przetwarzaj\u0105 informacje milion razy szybciej ni\u017c kilkadziesi\u0105t lat temu. Sztuczna inteligencja (AI) gromadzi dane i uczy si\u0119 na jej podstawie. Jako u\u017cytkownicy sieci w ci\u0105gu 60 sekund ogl\u0105damy ponad 4 miliony film\u00f3w na YouTube, wysy\u0142amy p\u00f3\u0142 miliona tweet\u00f3w i zadajemy 3,5 mln pyta\u0144 w Google. P\u0142ywamy w morzu danych, jeste\u015bmy aktywnymi uczestnikami ca\u0142ego procesu ich gromadzenia i analizowania. Sztuczna inteligencja potrafi sterowa\u0107 rakietami lepiej ni\u017c cz\u0142owiek czy potrafi precyzyjniej diagnozowa\u0107 nowotwory. Komputer Deep Blue 10 lutego 1996r. wygra\u0142 parti\u0119 szach\u00f3w z Gari Kasparowem, ale jeszcze by\u0142 zaprojektowana przez szachist\u00f3w i opiera\u0142a si\u0119 jedynie na analizie zapis\u00f3w olbrzymiej ilo\u015bci rozegranych wcze\u015bniej partii.\u00a0 Dzi\u015b AI potrafi si\u0119 ju\u017c uczy\u0107 sama, a my powa\u017cnie zastanawiamy si\u0119 w jakich obszarach i na jakich stanowiskach pracy zast\u0119powa\u0107 b\u0119dzie cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n

Jak sztuczna inteligencja zmienia \u015bwiat?<\/h2>\n\n\n\n

Spotify na podstawie w\u0142asnych algorytm\u00f3w zaproponuje nam muzyk\u0119 najbardziej zbli\u017con\u0105 naszym oczekiwaniom, podobnie uczyni Netflix analizuj\u0105c ogl\u0105dane przez nas filmy, czas jaki na nie po\u015bwi\u0119cili\u015bmy i nasz\u0105 ocen\u0119. Czy to jest wygodne? Tak, to jest bardzo wygodne, poniewa\u017c indywidualne dopasowanie oferty nast\u0119puje w wyniku automatycznej analizy naszych historycznych zachowa\u0144. Czy ten proces jest niebezpieczny? Tak, jest niebezpieczny. To bowiem kwestia tych ludzi, kt\u00f3rzy decyduj\u0105 o wykorzystaniu danych oraz zastosowaniu okre\u015blonych algorytm\u00f3w. To r\u00f3wnie\u017c niebezpiecze\u0144stwo utraty informacji w wyniku atak\u00f3w hakerskich. Nie zahamujemy rozwoju AI poniewa\u017c podstaw\u0105 ludzkiej inteligencji jest nieustanne uczenie si\u0119. Post\u0119p cywilizacji jest nieustannie oparty o wnioski z poprzednich i historycznych dzia\u0142a\u0144, ewolucj\u0119 rozumienia i znajdowanie nowych rozwi\u0105za\u0144. Naukowcy d\u0105\u017c\u0105 do tego by maszyny uczy\u0142y si\u0119 jak ludzie. Tym bardziej kluczowe staj\u0105 si\u0119 intencje tych, kt\u00f3rzy decyduj\u0105 o wykorzystaniu danych: polityk\u00f3w (poprzez prawo) czy przedsi\u0119biorc\u00f3w (poprzez finansowanie). \u2013 Sta\u0142em si\u0119 \u015bmierci\u0105, niszczycielem \u015bwiat\u00f3w<\/em> \u2013 powiedzia\u0142\u00a0 Robert Oppenheimer, cytuj\u0105c s\u0142owa Bhagawadgity, jednej ze \u015bwi\u0119tych ksi\u0105g hinduizmu, gdy mia\u0142 miejsce pierwszy wybuch j\u0105drowy w historii \u015bwiata. Ale to nie on podejmowa\u0142 decyzj\u0119 o jej u\u017cyciu przeciwko innym ludziom.<\/p>\n\n\n\n

Technologie w marketingu<\/h2>\n\n\n\n

W zakresie zbierania danych i informacji o naszych zachowaniach, jeste\u015bmy \u015bledzeni w zasadzie non stop. Nasze dzia\u0142ania s\u0105 rejestrowane i przetwarzane. W praktyce cz\u0142owiek, kt\u00f3ry chcia\u0142by tego unikn\u0105\u0107 musia\u0142by zaniecha\u0107 korzystania z internetu, smartfonu, kart p\u0142atniczych oraz nie wychodzi\u0107 z domu (monitoring miejski). Oczywi\u015bcie takie zachowanie jest mo\u017cliwe, niemniej cz\u0142owiek ma natur\u0119 szybkiego przyzwyczajania si\u0119 do wygody. Nie zrezygnujemy z tego masowo. Technologie u\u0142atwiaj\u0105 nam \u017cycie i akceptujemy do pewnego stopnia zbieranie i przetwarzanie informacji na nasz temat. Nie zmienia to faktu, \u017ce zarz\u0105dzanie danymi osobowymi i big data<\/em> to nadal m\u0142oda ga\u0142\u0105\u017a ekonomii cyfrowej. Je\u017celi jaka\u015b dziedzina jest nowa to cz\u0119sto panuje w niej swoisty dziki zach\u00f3d, przedsi\u0119biorcy zmieniaj\u0105 zasady dzia\u0142ania dopiero pod wp\u0142ywem precyzyjnie sformu\u0142owanego prawa. Niemniej problem polega na tym, \u017ce prawo stanowione jest w zasadzie na obszarze jednego pa\u0144stwa lub systemowo, w ramach Unii Europejskiej. Jednak zbieranie danych ma charakter globalny, poniewa\u017c Internet nie zna granic. Firma dzia\u0142aj\u0105ca na terenie USA czy Chin, dzia\u0142a wed\u0142ug tam obowi\u0105zuj\u0105cych przepis\u00f3w, ale pozyskuje informacje o naszych zachowaniach z teren\u00f3w innych pa\u0144stw, gdzie system ochrony informacji mo\u017ce mie\u0107 odmienny charakter. Du\u017ce korporacje cyfrowe w warunkach swoistego \u201edigitalnego, dzikiego zachodu\u201d zachowuj\u0105 si\u0119 troch\u0119 jak neokoloniali\u015bci sprzed stu lat, d\u0105\u017c\u0105c do podporz\u0105dkowania swoim interesom ca\u0142e pa\u0144stwa czy sektory gospodarki. \u015awiat cyfrowy zdominowany jest przez swoist\u0105 korporacj\u0119 GAFA czyli Google, Amazon, Facebook i Apple. A te bywaj\u0105 niczym jak krn\u0105brne dzieci kieruj\u0105ce si\u0119 wy\u0142\u0105cznie parametrem szybkiej zyskowno\u015bci dla akcjonariuszy, bez wzgl\u0119du na koszty spo\u0142eczne z tym zwi\u0105zane.<\/p>\n\n\n\n\n